વ્યક્તિ વિશેષ 

​વ્યક્તિ  વિશેષ 

_____________

દિલાવર વકિલ શ્રી છબીલદાસ રઘુભાઈ રાજાણી  :
એમનો જન્મ ગુજરાત નાં ભાવનગર શહેરમાં થયો. એ વખતે ત્યાં પ્લેગ ફેલાયો હતો. એ રોગચાળો ઘણાં ને ભરખી ગયો હતો. એ વખતે એમનાં માત-પિતા ને ઘણાં કુટુંબીઓ મૃત્યુ પામ્યા. તેમનાં કુટુંબ માંથી 2 ભાઈઓ ને 2 બહેનો જીવિત રહ્યા. એથી તેઓ 12 વષઁના કુમળી ઉંમરે જ અનાથ થયાં. પણ તેમનું નશીબ જોર કરતું હતું. તે કોઈ  સગાએ તેમને ગરીબ વિદ્યાર્થી છાત્રાલયમાં મુક્યા. એ રીતે એમને ભણતર મળ્યું.  તેઓ પોતે પણ ખુબ હોશિયાર હોવાથી એમને દર વર્ષે સ્કોલરશિપ મળવા લાગી. એ રીતે તેઓએ મેટ્રિક સુધી નું  ભણતર પુરુ કર્યું. એ સાથે જ એમણે પોતાના નાના ભાઈઓ અને બહેનો ની જવાબદારી પણ સ્વીકારી. આ બધા ગુણોને કારણે છાત્રાલયના આચાર્યા એ તેમની ભણવામાં હોશિયારી અને ધગશ ને કારણે મુંબઇ ની વિલ્સન કોલેજનાં વિદ્યાર્થી છાત્રાલયમાં નિઃશુલ્ક રહેવાની સગવડ ને કોલેજમાં એડમિશન અપાવી દીધુ.  કોલેજમાં પણ ખુબ હોશિયાર હોવાથી સ્કોલરશિપ મળતી રહી. એમાંથી પોતાના ભાઈ બહેનો ને મોકલતાં. એમનું ધોરણ તો ખુબ સાદું ને સરળ હતુ. છેવટ સુધી એવું જ રહ્યુ.  એમ મહેનત અને પોતાની લગનથી બી. એ. એલ. એલ. બી. થયાં. 
શાળાના વિદ્યાર્થી છાત્રાલયના આચાર્યા બહેનનો અઢળક નિસ્વાર્થ પ્રેમ તેમને મળતો રહ્યો. 

લોહાણા સમાજનાં ખુબ આગળ પડતાં કાયઁકર ને સમાજના મોભી એવાં શ્રી હરગોવિંદભાઈ વનમાળીભાઈ ભામાણીના દિકરી લલિતાબેન સાથે તેમને પરણાવ્યા. એ પછી તેઓ વસઈ-મુંબઈ સ્થાયી થયા. જ્યાં તેમણે વકીલાત શરૂ કરી. વસઈ સાથે જ થાણાની જીલ્લા કોર્ટમાં પણ વકીલાત કરતાં. ને આખા જીલ્લામાં નામનાં મેળવી. 
મુળતહ તેઓ સમાજસેવી જીવ હતાં. માનવતા તેમનાં રગેરગમા હતી ને એમને ધર્મપત્ની પણ એવાં જ સેવાભાવી મળ્યા. દેશદાઝ રગેરગમા ફેલાયેલી હતી. ને એમાં જ એમને 11 મહિનાનો કારાવાસ થયો. એ વખતે બીજા વિશ્વયુદ્ધ નું વાતાવરણ હતું. આથિઁક તંગી બધે જ પ્રવર્તતી હતી. 

કાળાબજાર ખુબ ચાલતો . અનાજ ની ખુબ અછત ને કારણે ગરીબો ની હાલત દયનીય થવા લાગી હતી. જેલવાસ દરમિયાન પણ એમનો જીવ તો લોકસેવાના કાયઁ નું વિચારતો. જેલમાંથી બહાર આવી ને પહેલું કામ એમની આગેવાની હેઠળ ‘વસઈ તાલુકા પીપલ્સ મર્યાદિત સહકારી ગ્રાહક ભંડાર લિ.’ ની સ્થાપના કરવાનું કયુઁ.  ને એ દ્વારા ગરીબ લોકોને અનાજપાણી ને બીજી જીવન જરૂરી ચીજ વસ્તુઓ મળી રહે એવી દુકાનો ઉભી કરી. આજે આ સંસ્થા ની 39 દુકાનો જીલ્લામાં છે.  એજ રીતે ગુજરાતી બાળકો માટે  ગુજરાતી બાળકો માટે ગુજરાતી શાળા ગામનાં સહુ શ્રેષ્ઠીઓ પાસેથી ભંડોળ ભેગું કરી કરી. 
ને એજ રીતે આગળ જતાં વસઈમા કોલેજ ને અભાવે વિદ્યાર્થીઓને મુંબઈ ભણવા જવું પડતું ને હાડમારી ભોગવવી પડી એ દૂર કરવા એમણે એમનાં અસીલ શ્રી કેદારનાથ મલ્હોત્રા ને જમીન માટે માગણી કરી. કોલેજ શંકુલ માટે મોટી જગાની ગોઠવણ કરી ગામનાં વિદ્યાર્થીઓની તકલીફ દૂર કરી. એ માટે તેમણે ત્યારના ત્યાં ના રાજકારણી ભાઉસાહેબ વતઁક,  તારાબાઈ વતઁક,    ગામનાં આગેવાનો સાથે. ગો. વટીઁસર,  જોન કોયલો,  શ્રેષ્ઠી પ્રતાપભાઈ ખોખાણી,   રિદ્વાન હેરિસ,  ડો. ઇ. સવઁત્ર. અંડાૃડિસ આ સહુ ગામનાં આગેવાનો નો સાથ સહકાર લઇને આટઁસ્,  કોમસૅ અને સાયન્સ ની કોલેજ શરૂ કરી. શરૂઆતમાં કોલેજ ના વિદ્યાર્થીઓ ની સંખ્યા ફક્ત 243 જ હતી. હવે તો જોકે 7000 થી પણ વધારે છે.
એમને રાજકારણમાં રસ ન હતો પણ સમાજસેવાના ખુબ કામ કયાઁ. વસઈ નગરપાલિકાના તેઓ 2 વાર અધ્યક્ષ બન્યા. સેવાભાવી સ્વભાવ ને કારણે વકીલાત ના વ્યવસાય માં પણ ગરીબ અસીલના પૈસા ન લેતા. કોઈને અન્યાય થાય નહીં ને ગુનેગાર ફાવે નહીં એનું કેસ લેતી વખતે જ ખાસ ધ્યાન રાખતા. આવા બધા કારણો ને લીધે વકીલ મંડળમાં એમનું ખુબ માન હતું. 
એમના પત્ની સૌ. લલિતાબેન 4 ધોરણ ભણેલા. પણ તેઓ પણ સમાજસેવી. એમના મૃદુસ્વભાવ ને કારણે લોકોના દિલ જીતી લીધેલા. એજ રીતે આદિવાસી.. કુષ્ઠરોગી.. કે જેમને લોકો જાકારો આપતા હોય એવા લોકોની સેવા કરતા. એમાં એમને કુટુંબની મહિલાઓ નો પણ સાથ મળતો..  જે વખતે ગુજરાત માં પ્લેગ નો રોગચાળો ફેલાયેલો એને લીધે ઘણા લોકો મુંબઈ – વસઈ ને એની આસપાસ આવીને વસેલા. એ વખતે તે લોકોને તકલીફ ન પડે માટે બધી વ્યવસ્થા કરતા. એમની જમીન ગિરિજા માં આવેલી હિરા ડુંગરી ની જગા  સૌ. લલિતાબેન ના માલિકીની હતી પણ એ વખતે એમને સપનામાં ત્યાના દત્ત ભગવાન આવ્યાં ને એ જમીન એમણે કુષ્ઠરોગીઓ ને રહેવા માટે આપી દીધી. જ્યાં તેઓ માટે દત્ત ભગવાનનું  મંદિર પણ બનાવી આપ્યું. ને એમના માટે જમવા ખાવા માટે રામરોટી ની વ્યવસ્થા પણ કરી. વસઈની સિધ્ધાર્થનગરથી પોલિસ લાઇન સુધી ની 20 એકર જમીન પણ સૌ. લલિતાબેન ની હતી તે તેમણે એમનાં ભાઈના દિકરા ને આપી. 
એ વખતે જ અખિલ ભારતીય કોંગ્રેસ અધિવેશન એમની વાડી.. જે રાજાણી વાડી કે નારિયેળ બાગના નામે ઓળખાય છે ત્યા થયું હતું. એ અધિવેશનમાં મહાત્મા ગાંધી આવ્યા હતા. 
શ્રી છબીલદાસ રઘુભાઈ રાજાણી  વ્યવસાયે વકીલ હતાં છતાં રાજાણી શેઠના નામે જ ઓળખાતા. 

તેઓ હિન્દુ.. મુસ્લિમ કે ખ્રિસ્તી એવો ભેદભાવ ન રાખતા. તેમનું કુટુંબ બહોળુ હતુ.  એમને 4 દિકરા.. 2 દિકરી અને 11 પૌત્રો પૌત્રીઓ છે. આવા આદરણીય મહાનુભાવ બાપા ને શત શત પ્રણામ. 
                                                   જાત, ધમઁ,  પંથ,  ભાષા

                                                     દિવાલો જેમણે તોડી

                                                માનવતા ધમઁ પરમ ધમઁ

                                                       એ જ જીવન ધ્યેય 

                                                    એવા પૂજનીય દંપતી 

                                                              બા બાપા 

                                                       વસ્યા વસઈકર હૈયે. 
ભાવાનુવાદ : લતા સોની કાનુગા. 

લેખક  નીરંજન રાજાણી

(મુળ કૃતિ મરાઠી )

3 thoughts on “વ્યક્તિ વિશેષ 

  1. ashwin majithia

    ખૂબ સરસ લખાણ, લતાબેન
    માહિતીસભર લેખ..પ્રેરણાત્મક તત્વોથી ભરપૂર.
    ખૂબ આનંદ થાય છે કે રાજાણી સાહેબ વિષયેનો લેખ આપે અનુવાદ કરી આપ્યો..મરાઠી ભાષા નહીં જાણનારાઓને એક અનોખી ગિફ્ટ છે આ. ભાષાંતર પણ ખૂબ વ્યસ્થિત કર્યું છે.
    ભવિષ્યમાં પણ આવો જ કોઈ લેખ લઈને ફરી આવજો. વાટ જોઇશ. 🙂

    Liked by 1 person

    Reply

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s